Geschiedenis:
De plaatsnaam Urmond komt in de 12e eeuw voor als Overmunthe. Munthe was de naam voor een versterkte heuvel of vluchtheuvel.

 
Vroeger maakte Urmond deel uit van de bezittingen van de aartsbisschop van Keulen. Door oorlogen is het land verloren gegaan doch in 1153 weer in handen van de aartsbisschop gekomen.
Samen met een paar omringende dorpen maakte Urmond deel uit van het ambt Born dat later in Gelderse, dan in Gulikse en in Franse handen overging.
Urmond heeft nog overblijfselen van aarden wallen. Echter de vroegere poorten zijn gesloopt. Men vermoedt dat Urmond in 1300 stadrechten gekregen heeft maar hier is geen enkel bewijs voor terug te vinden.
Vanaf de 13e eeuw groeide Urmond uit tot een handelsplaats. Dit kwam door de Maasscheepvaart. Ook was Urmond vroeger een gevreesde tolplaats voor passerende schepen op de Maas.
 

In de loop van de tijd hebben oorlogen, overstromingen en lage waterstanden gezorgd voor de stillegging van de maasvaart. De aanleg van de Zuid-Willemvaart (1822/1826) en het Juliankanaal (1930) betekenden het definitieve einde van de haven.
De aanleg van het Julianakanaal isoleerde de oude dorpskern. Uitbreiding in oostelijke richting was gewenst. Zo ontstond de nieuwe wijk Urmond-oost.
 

Enkele bezienswaardigheden:
 

Oud-Urmond is een beschermd dorpsgezicht.

 
De oude Sint Martinuskerk (Grotestraat), ook wel Terpkerk genoemd, is een eenbeukig bakstenen gebouw dat in 1793 ter vervanging van een middeleeuws gebouwd werd. In 1955 is het, mooi op een terp gelegen kerkje aan de eredienst onttrokken. Rondom de kerk ligt een monumentaal kerkhof met enkele zeer oude grafstenen. De laatste decennia werden diverse geslaagde en minder geslaagde restauraties uitgevoerd. Momenteel is dit schitterende gebouw in gebruik als tentoonstellingruimte en voor culturele activiteiten.

 
In 1955 is de nieuwe St Martinuskerk in gebruik genomen. Dit is een ontwerp van de Heerlense architect Frits Peutz.
In deze kerk wordt tevens de H. Leonardus vereerd hetgeen een lange traditie schijnt te zijn. Het ontstaan van deze devotie is niet geheel duidelijk. Uit de hele omgeving kwam men vroeger naar Urmond om de reliek van de heilige te vereren, een volle aflaat te verdienen en de kermis en jaarmarkt te bezoeken.

 
Tegenover de Terpkerk ligt het uit 1612 daterende Schipperhuis, een van Urmonds meest gefotografferde burgerlijke monumenten. Volgens de overlevering zou het huis dienst gedaan hebben alsopvangtehuis voor bejaarde schippers. Er kwamen veel schippers wonen van niet katholieke afkomst. Zo ontstond sinds 1658 de Nederland Hervormde gemeente.
 

De Protestantse kerk, werd in 1685 gebouwd. De autochtone Hervormde gemeente, die toen al meer dan 100 jaar bestond, had bij de Gulikse godsdienstvrede van 1683 eindelijk definitief vrijheid van godsdienstuitoefening gekregen. De kerk is gebouwd volgens de in die tijd in de Gulikse Hervormde Kerk gebruikelijke bouwtrant: het gebouw is sober en functioneel en maakt deel uit van een zgn. Hofkirchecomplex, waarin de pastorie en de school (annex kosterie) aan straat liggen en de kerk daarachter, iets van de straat af. De school was belangrijk, omdat zoveel mogelijk protestanten zelf de Bijbel moesten kunnen lezen. In de kerk bevinden zich geschiedenisborden en glas-in-lood-medaillons die de rijke geschiedenis van Urmond en zijn protestantse gemeente weergeven. De vloer van Naamse plavuizen is in 1701 aan de kerk geschonken door Maaslandse schippers.
De kerk is momenteel nog steeds in gebruik; de pastorie en de school zijn thans “normale” woonhuizen. 
 

De Joodse begraafplaats aan het Kloosterpad. De enige daar nog zichtbare zerk draagt het jaartal 1892. De joodse gemeenschap van Urmond is nooit zelfstandig geweest.

 
Kerk van St. Antonius van Padua. De verering van Antonius van Padua in Urmond zien we voor het eerst in 1863, bij de stichting van een broederschap van St. Antonius. Dit was mogelijk ook het begin van de bedevaart naar Urmond. De verering vond plaats in het voormalige klooster van de paters minderbroeders conventuelen op het Bath in Oud Urmond. Na opheffing van deze kloostergemeenschap in 197, kreeg de devotie in 1978 onderdak in de nieuwe Antoniuskerk in Urmond-Oost.
 

De Standerdmolen in Urmond-Oost stond vroeger in het vrije veld buiten het dorp.
Deze molen werd in de Franse tijd gebouwd (1805) in opdracht van Egidius Bauduin, toen een gefortuneerde reder.
In 1803 werd met de bouw begonnen op de Merckenseick. In 1805 was hij gereed.
In 1927 werd door de eigenaar Witz een woning en opslagruimte bij de molen gebouwd.
In 1932 plaatse de toenmalige eigenaar Storms een, door benzinemoter aangedreven, maalstoel in de maalderij. In 1953 vond een grondige restauratie plaats door fa. Adriaens uit Weert.
De windmolen werd hersteld en verpacht aan Franciscus Leers.
Slecht onderhoud en mijnschade deden de molen in verval geraken.
In 1964 werd de molen aan de gemeente Urmond verkocht ter verwezenlijking van het uitbreidingsplan “De Bramert”.
In 1967 onderging de molen weer een omvangrijke restauratie. Als monument staat de molen, met bijbehorende woning en horecagelegenheid, nu te pronken in een aangelegd park.