Bouw
De Urmondse molen, een half gesloten standerdmolen, werd in de Franse Tijd gebouwd in opdracht van Egidius Bauduin, gehuwd met Anna Elisabeth Jorissen, een dochter uit een oud en aanzienlijk Urmonds geslacht. Egidius ("Gilles") Bauduin was in zijn tijd een gefortuneerde reder. De voormalige Gulikse Vrijheid Urmond was eeuwenlang een belangrijke Maashaven. In 1803 werd met de bouw van de molen op de "Merckenseick" begonnen, drie jaar later,1805, was hij gereed.
Toch was dit niet de eerste molen in deze omgeving, want reeds in 1719 is er sprake van een " Moelenwegh", gelegen in het Leeghveld; de huidige Molenweg. Waar deze molen heeft bestaan, is niet bekend.
De bouw van de standerdmolen in 1803 was waarschijnlijk mogelijk, omdat er geen oude feodale beperkingen meer golden. Voor die tijd was men immers vaak verplicht om bij de molen van de plaatselijk heer of machthebber het graan te laten malen. De term "banmolen" komt hier vanaf.

Erfenis
Na het overlijden van Gilles Bauduin kwam de molen (met ruim honderd andere eigendommen) in het bezit van de rentenier Dominique Willem Bauduin en vervolgens van zijn erfgenamen. Zij verkochten de molen in 1884 aan Peter Nicolaas Strijkers, burgemeester van Urmond en zijn broer Adolf. In de familie vonden daarna enige transacties plaats, waarbij Peter Nicolaas Strijkers voor tweederde deel en zijn broer de landbouwer Adolf voor eenderde deel eigenaar werden. In 1927 verkochten ze de molen aan Willem Wirtz, een molenaar uit Nieuwstadt, die in hetzelfde jaar een woning met opslagruimte op het molenerf liet bouwen. Drie jaar later verkocht hij zijn nieuwe bezittingen aan Laurens Storms te Sittard. Storms, die een aannemersbedrijf had, bouwde in 1932 tegen de zijgevel van het huis een maalderij, waarin een enkele maalstoel met een benzinemotor werd geplaatst. De windmolen liet hij door Leo Janssen uit Sevenum herstellen; hierbij werden onder andere de houten roeden vervangen door ijzeren. De molen werd verpacht aan Franciscus Leers, die het verlopen gemaal weer moest opbouwen. Hij reed zelf vaak de molenkar om het maalgoed bij de boeren op te halen. In 1964 verkocht Storms de molen aan de gemeente Urmond.

Herstel
Kort na de Tweede Wereldoorlog werd de molen, die geen oorlogsschade had geleden, stilgezet waarna de staat snel achteruit ging. In 1952 werd het herstel begroot op zevenduizend gulden. De Vereniging De Hollandsche Molen heeft veel moeite gedaan om de molen te restaureren. Zij stond echter voor het probleem, dat de eigenaar de helft van de restauratiekosten als bijdrage moest leveren. Een verhoging van de pacht was voor een stilstaande molen niet mogelijk. Financieel gezien was het molenbezit voor de eigenaar allerminst benijdenswaardig te noemen. De Hollandsche Molen wist in 1953 te bewerkstelligen, dat de molen werd gerestaureerd. Het omvangrijke werk werd uitgevoerd door de firma Gebr. Adriaens uit Weert. De twee Belgische roeden, fabrikaat Verhaeghe, werden voorzien van Van Busselstroomlijnwieken met remkleppen. De kap werd vervangen door een nieuwe, voorzien van rubberroid met een laag rode steenslag. Ook de bovenbouw of de kast werd van nieuwe planken voorzien. De planken tegen de borst, die oorspronkelijk met geteerd asfaltpapier waren gedekt, werden "gepotdekseld" en in visgraatverband aangebracht. De paraplu van de halfgesloten, lage onderbouw werd eveneens vernieuwd en gedekt met dakleer.

Op 19 september 1953 werd de molen feestelijk in bedrijf gesteld. Belangrijk was dat er weer met de molen werd gemalen. Dit ging echter niet zonder problemen. In 1957 raakte een wiektop de grond als gevolg van de slechte staat van de molenas. Dit ten gevolg van achterstallig onderhoud. De kostenbesparing op een andere as kwam de eigenaar uiteindelijk duur te staan. Het betekende tevens het definitieve einde van de molen als maalwerktuig. Storms had voor de kostbare vervanging van de as geen geld meer over. Het verval deed weer zijn intrede en bovendien leed de molen enige mijnschade.

Aankoop gemeente Urmond
In 1964 werd de molen met de bijbehorende opstallen en gronden door de gemeente Urmond aangekocht voor de verwezenlijking van het uitbreidingsplan De Bramert. In 1967 besloot de gemeente tot een restauratie, die pas in de jaren 1971 1973 door de Gebr. Adriaens uit Weert werd uitgevoerd. Na de bouw van woningen in Urmond-Oost veranderde ook de directe omgeving van de molen. Als monument van bedrijf en techniek stond hij in een park met hoge en lage houtaanplant, zowel verspreid als dichtbij de molen, die een aanzienlijke windbelemmering opleverden en het algemene zicht op de molen belemmerden. Dit is echter een stuk beter geworden. In 2002 / 2003 onderging de molen een opvallende restauratie waarbij het aswiel (bovenwiel) zeer zorgvuldig werd hersteld. Hierbij bleef  zoveel mogelijk oud materiaal gehandhaafd. Albert van Hees is de huidige vrijwillige molenaar.

Fotoalbum1 klik hier
Fotoalbum2 klik hier

Bron: Harry Strijkers

< terug

Redactie: Uermend.nl   2012-04-27   21:10:16

Bron:                                                        Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.     Plaats reactie